Giới thiệu chung

VIỆN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ KINH TẾ TRUNG ƯƠNG

1. Lịch sử phát triển

Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương tiền thân với tên gọi Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế của Trung ương Đảng, được thành lập theo Quyết định số 209 NQ-NS/TW ngày 14/07/1977 do Bộ Chính trị ban hành, có nhiệm vụ giúp Trung ương Đảng và Chính phủ nghiên cứu về công tác quản lý kinh tế theo Nghị quyết của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IV.

Ngày 17/4/1978, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 215-NQ/QHK6 phê chuẩn việc thành lập Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế, cơ quan ngang Bộ của Hội đồng Chính phủ và trên cơ sở đó Hội đồng Chính phủ đã ban hành Nghị định số 111 – CP ngày 18/5/1978 quy định nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức của Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế.

Ngày 27/10/1992, Chính phủ ban hành Nghị định số 07-CP giao Uỷ ban Kế hoạch Nhà nước (nay là Bộ Kế hoạch và Đầu tư) phụ trách Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương.

Trải qua 40 năm thành lập và trưởng thành, từ 22 cán bộ, công chức ban đầu, đến nay Viện đã có một đội ngũ cán bộ gần 100 người, trong đó 95% cán bộ có trình độ từ đại học trở lên, có 2 Phó Giáo sư, 17 tiến sĩ, 37 thạc sĩ và 30 cán bộ có trình độ đại học.

Kể từ khi thành lập, mặc dù có nhiều thay đổi về cơ quan quản lý cấp trên nhưng chức năng và vai trò cơ bản của Viện không thay đổi, Viện luôn là cơ quan nghiên cứu xây dựng và phát triển khoa học quản lý kinh tế ở Việt Nam, đề xuất các chính sách đổi mới cơ chế quản lý kinh tế phù hợp với yêu cầu thực tiễn của tình hình kinh tế - xã hội của từng giai đoạn phát triển của đất nước, là cơ quan tư vấn kinh tế quan trọng và tin cậy của Đảng, Nhà nước và Chính phủ; đồng thời được bạn bè và các tổ chức quốc tế đánh giá cao trong nghiên cứu khoa học ở trong nước và quốc tế.

2. Các đóng góp chính của Viện trong 10 năm qua (từ năm 2008 - 2018)

  • Về công tác nghiên cứu, tham mưu về cơ chế chính sách

Kể từ khi thành lập đến nay, Viện luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ nghiên cứu, tham mưu và đề xuất cơ chế, chính sách quản lý kinh tế. Trong 10 năm (từ năm 2008 – 2018), Viện được giao nhiệm vụ chủ trì xây dựng hơn 200 đề án, báo cáo, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật trình Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ. Các đề án, báo cáo nghiên cứu của Viện đã phục vụ kịp thời, có hiệu quả cho công tác tham mưu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, đóng góp kịp thời cho việc ban hành các chính sách ổn định kinh tế vĩ mô, chỉ đạo điều hành thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hàng năm của Chính phủ. Điển hình là các đề án, báo cáo sau:

- Thực hiện Nghị quyết Trung ương 6 khóa X, Viện đã tập trung nghiên cứu các đề án, báo cáo chủ yếu liên quan đến chủ trương “Tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”. Trên cơ sở Nghị quyết số 21-NQ-TW, Viện đã xây dựng dự thảo Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết Trung ương 6 và được Chính phủ thông qua tại Nghị quyết số 22/2008/NQ-CP.

- Xây dựng Đề án “Những giải pháp, chính sách để nâng cao chất lượng tăng trưởng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế”, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1914/2010/QĐ-TTg ngày 19/10/2010. Đề án đã đánh giá tăng trưởng của Việt Nam về số lượng và chất lượng đến năm 2010 và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng tăng trưởng nhằm phát triển bền vững.

- Xây dựng Đề án “Tái cơ cấu kinh tế gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế giai đoạn 2011-2020”. Đề án đề xuất các giải pháp chính sách thúc đẩy chuyển đổi và cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng phân bổ, sử dụng hợp lý, tiết kiệm và có hiệu quả các nguồn lực, cải thiện năng suất và năng lực cạnh tranh để trở thành nhân tố chủ yếu của tăng trưởng kinh tế ở nước ta. Đề án đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 339/QĐ-TTg ngày 19/02/2013.

- Xây dựng Đề án Chiến lược Công nghiệp hóa của Việt Nam trong khuôn khổ hợp tác Việt Nam - Nhật Bản hướng đến năm 2020, tầm nhìn 2030. Đề án đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1043/QĐ-TTg ngày 01/07/2013. Chiến lược đóng góp vào phát triển một số ngành công nghiệp Việt Nam có tiềm năng thông qua thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài có chất lượng, trước hết từ Nhật Bản, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và liên kết sản xuất với khu vực trong nước. Xây dựng Kế hoạch hành động hiện thực hóa Chiến lược công nghiệp hóa của Việt Nam trong khuôn khổ hợp tác Việt Nam - Nhật Bản hướng đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030: Thủ tướng Chính phủ đã ban hành các quyết định phê duyệt Kế hoạch hành động phát triển các ngành như: Công nghiệp máy nông nghiệp, CN điện tử, CN chế biến nông, thủy sản, CN môi trường và tiết kiệm năng lượng, CN đóng tàu, ngành sản xuất ô tô và phụ tùng ô tô.

- Nghiên cứu, đánh giá các tác động của hội nhập và khủng hoảng kinh tế thế giới và đề xuất các chính sách thích ứng nhằm đối phó với tình hình bất ổn kinh tế vĩ mô.

- Dự thảo nhiều nghị định liên quan đến quản lý, giám sát hoạt động doanh nghiệp nhà nước đặc biệt là các tập đoàn kinh tế; chính sách phát triển các thành phần kinh tế và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính. Viện đã thực hiện nhiều hoạt động nghiên cứu, tập trung kiến nghị một số giải pháp sắp xếp lại Dv NNN, nâng cao khả năng cạnh tranh của DNNN trong điều kiện hội nhập và đặc biệt là trước yêu cầu của tình hình thực tế về đẩy mạnh công tác quản lý và giám sát nhằm đưa các hoạt động tập đoàn kinh tế nhà nước theo hướng hiệu quả hơn, Viện được giao xây dựng Đề án "Tiếp tục đổi mới, sắp xếp và nâng cao hiệu quả hoạt động của DNNN". Đề án đã được báo cáo Ban Cán sự Đảng Chính phủ trình Hội nghị Trung ương 6 (Khóa XI) thảo luận và ra kết luận số 50-KL/TW ngày 29/10/2012. Đây là cơ sở để Chính phủ ban hành những chính sách nhằm đổi mới, sắp xếp lại DNNN để hoạt động hiệu quả hơn.

- Dự án Luật Doanh nghiệp (sửa đổi): đã được Quốc hội thông qua tại kỳ họp lần thứ 8, ngày 26/11/2014 (Luật số 68/2014/QH13). Đại biểu Quốc hội, cộng đồng doanh nghiệp và các chuyên gia đã đánh giá cao chất lượng của Luật doanh nghiệp (sửa đổi) lần này.

- Nghị định quy định điều lệ mẫu của Công ty TNHH một thành viên do NN làm chủ sở hữu (số 19/2014/NĐ-CP ngày 14/3/2014).

- Nghị định tập đoàn kinh tế và tổng công ty nhà nước (số 69/2014/NĐ-CP ngày 15/7/2014).

- Đặc biệt, để cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh và đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, Viện đã chủ trì xây dựng dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia hàng năm (các Nghị quyết số 19 đều ban hành vào đầu năm từ năm 2014 đến năm 2018).

- Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Doanh nghiệp (số 96/2015/NĐ-CP ngày 19/10/2015).

- Kế hoạch tái cơ cấu nền kinh tế giai đoạn 2016 – 2020: Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về Kế hoạch tái cơ cấu nền kinh tế (số 24/2016/QH14 ngày 8/11/2016) nhằm triển khai Đề án tổng thể tái cơ cấu kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh và Kế hoạch tái cơ cấu kinh tế 2016 – 2020.

- Đề án “Một số chủ trương, chính sách lớn nhằm đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động, sức cạnh tranh của nền kinh tế”, trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư: Hội nghị Trung ương 4 đã thông qua Đề án và ban hành Nghị quyết số 05 – NQ/TW ngày 01/11/2016.

- Nghị quyết của Chính phủ ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 05-NQ/TW ngày 01/11/2016 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII và Nghị quyết số 24/2016/QH14 ngày 08/11/2016 của Quốc hội khóa XIV về cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động, sức cạnh tranh của nền kinh tế giai đoạn 2016 – 2020 (số 27/NQ-CP ngày 21/2/2017).

- Nghị quyết của Chính phủ về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 khóa XII về hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN (số 99/NQ-CP ngày 03/10/2017).

- Nghị quyết của Chính phủ về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 khóa XII về phát triển kinh tế tư nhân (số 98/NQ-CP ngày 03/10/2017).

- Đề án thành lập cơ quan chuyên trách làm đại diện chủ sở hữu đối với doanh nghiệp nhà nước và vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Đề án được Bộ Chính trị kết luận tại Thông báo số 40-TB/TW ngày 14/9/2017. Trên cơ sở đó, Viện đã xây dựng dự thảo Nghị định của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Ủy ban quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp (số 131/2018/NĐ-CP ngày 29/9/2018).

Viện cũng đang xây dựng dự thảo Nghị định của Chính phủ về quyền, trách nhiệm của cơ quan đại diện chủ sở hữu và xây dựng Chương trình hành động của Chính phủ về cắt giảm chi phí cho doanh nghiệp. Dự kiến Chính phủ sẽ ban hành trong năm 2018.

Trong tình hình mới, để theo kịp các nước phát triển trong khu vực và trên thế giới, Viện được giao thực hiện các đề án, báo cáo có tính chất mới như: Đề án kinh tế chia sẻ; đề án Chiến lược quốc gia về cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và đề án xây dựng Trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia. Đây là những đề án nhằm tham mưu các cơ chế, chính sách phù hợp để Việt Nam có thể tiếp cận và tận dụng được cơ hội của cách mạng công nghiệp 4.0 để phát triển đất nước.

  • Về công tác nghiên cứu khoa học

Ngay từ khi mới thành lập, Viện đã luôn coi trọng công tác tổ chức nghiên cứu khoa học gắn liền với tổng kết thực tiễn nhằm tạo luận cứ khoa học, thực tiễn cho việc xây dựng các đề án quản lý kinh tế tham mưu cho Đảng và Nhà nước. Trong cơ cấu tổ chức của Viện, Hội đồng khoa học với các thành viên do Hội nghị cán bộ nghiên cứu bầu ra, có chức năng tư vấn về khoa học quản lý kinh tế cho Viện trưởng và các Lãnh đạo Viện.

Trong giai đoạn từ năm 2008 – 2018, Viện đã thực hiện 07 đề tài khoa học cấp Nhà nước; hàng chục đề tài khoa học cấp Bộ và đề tài cơ sở. Các đề tài do Viện thực hiện đều nhằm phục vụ trực tiếp cho thực hiện các nhiệm vụ chính trị được cấp trên giao.

  • Về công tác đào tạo

Hiện nay, Viện tập trung vào công tác đào tạo tiến sĩ và đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chuyên ngành quản lý kinh tế; mở các lớp huấn luyện có liên quan đến phổ biến, tuyên truyền nội dung luật pháp kinh tế và các lớp chuyên đề về kinh doanh, cơ chế chính sách và quản lý kinh tế cho cán bộ, lãnh đạo cũng như các doanh nghiệp trong cả nước.

Viện còn tham gia chuẩn bị tài liệu cho khóa tập huấn của cán bộ trung, cao cấp nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào, tổ chức khóa học về kinh tế thị trường và thương mại quốc tế cho cán bộ của Cộng hòa Dân chủ nhân dân Triều Tiên và tổ chức các khóa tập huấn về đổi mới kinh tế và quản lý kinh tế cho các đại biểu hội đồng nhân dân các cấp của Việt Nam.

  • Về hợp tác quốc tế

Viện tích cực hợp tác nghiên cứu với nhiều nước và tổ chức quốc tế như: Dự án Hỗ trợ tái cơ cấu nâng cao năng lực cạnh tranh Việt Nam (RCV) do Chính phủ Australia tài trợ; Chương trình hợp tác phát triển Liên Hiệp Quốc (UNDP); Tổ chức hợp tác quốc tế Đức – GIZ (Chương trình cải cách kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng xanh); Viện Friedrich Ebert Stiftung (FES), Cơ quan hợp tác phát triển quốc tế DANIDA do Đan Mạch tài trợ, Cơ quan hợp tác phát triển Thụy điển (SIDA), Ngân hàng Thế giới (WB), DFID v.v.

Nhiều dự án nghiên cứu hợp tác quốc tế có tính thực tiễn cao như: Dự ánHỗ trợ tái cơ cấu nâng cao năng lực cạnh tranh Việt Nam; Chương trình cải cách kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng xanh; Dự án “Tầm nhìn thể chế đến năm 2020” do Chính phủ Thụy Điển tài trợ qua tổ chức SIDA phối hợp với Văn phòng Chính phủ và Bộ Nội; tham gia vào hoạt động của Ủy ban Kinh tế, Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC), tập trung vào các nội dung cải cách cơ cấu mới của APEC và nhóm công tác về Luật và Quản trị doanh nghiệp; hợp tác với Đại sứ quán Nhật Bản và JICA trong việc xây dựng Đề án Chiến lược công nghiệp hóa trong khuôn khổ hợp tác Việt Nam-Nhật Bản hướng đến năm 2020, tầm nhìn 2030.

Ngoài ra, Viện còn thiết lập quan hệ hợp tác rộng rãi và có hiệu quả với một số nước và tổ chức quốc tế như: Pháp, Anh, Úc, Canada, Trung Quốc, Singapore, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), Ngân hàng phát triển châu Á (ADB) v.v. Các nước thành viên của Viện Nghiên cứu ASEAN và Đông Á (ERIA) tín nhiệm  bầu Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương làm Chủ tịch Hội đồng điều hành Viện ERIA.

3. Thay cho lời kết

Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương là Viện cấp quốc gia thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư luôn chủ động nghiên cứu những vấn đề mới để tham mưu cho Đảng và Nhà nước các chủ trương, chính sách về đổi mới kinh tế. Trải qua 40 năm phát triển và trưởng thành; đến nay, Viện đã và đang đóng góp trực tiếp và gián tiếp vào thúc đẩy quá trình đổi mới và cải cách toàn diện nền kinh tế; vào sự nghiệp đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý kinh tế trung, cao cấp của Đảng và Nhà nước.

Viện đã thể hiện rõ vai trò của một cơ quan nghiên cứu hàng đầu của Việt Nam về nghiên cứu kinh tế và tư vấn chính sách đổi mới, phát triển kinh tế. Viện chú trọng tập trung vào các vấn đề mang tính chiến lược và thực tiễn cải cách, phát triển của nền kinh tế Việt Nam.Viện đã từng được đánh giá là một trong 80 viện nghiên cứu chính sách hàng đầu thế giới về lĩnh vực chính sách kinh tế quốc gia (theo The Global “Go-To-Think-Tanks” 2013).

Với những đóng góp của mình, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương đã được Đảng và Nhà nước ghi nhận công lao và tặng thưởng các phần thưởng có giá trị như: Huân chương Độc lập hạng Nhất (năm 2013), Huân chương Độc lập hạng Nhì (2008), Huân chương Lao động hạng Nhất (2003) và nhiều phần thưởng cao quý khác như Cờ thi đua của Chính phủ, Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư… Năm 2017, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương vinh dự là một trong 12 tập thể toàn quốc có thành tích xuất sắc trong công cuộc đổi mới đất nước được tôn vinh tại Chương trình "Vinh quang Việt Nam - Dấu ấn 30 năm đổi mới".

Với truyền thống vẻ vang của mình, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương sẽ tiếp tục không ngừng nỗ lực phấn đấu, tổ chức nghiên cứu, tham mưu các chính sách kinh tế cho Đảng và Nhà nước nhằm đưa ra các giải pháp phát triển kinh tế, chống lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, hội nhập kinh tế quốc tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia… nhằm góp phần vào sự nghiệp đổi mới đất nước, phát triển kinh tế tiến tới mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh”.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương là đơn vị sự nghiệp khoa học, có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng; hoạt động tự chủ theo quy định của pháp luật.
Tên giao dịch tiếng Anh: Central Institute for Economic Management (CIEM).
Địa chỉ: 68 Phan Đình Phùng - Ba Đình - Hà Nội - Việt Nam.

Điện thoại: 84-24-38437461 

Fax: 84-24-38456795 

Website: http://ciem.org.vn